Στήριξη Ενεργειακών Κοινοτήτων για την ανάπτυξη δράσεων αυτοπαραγωγής (Ενεργειακές Κοινότητες)

1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ Οι προτάσεις που θα υποβληθούν θα πρέπει να εμπίπτουν στους Ειδικούς Στόχους: Α/Α Κωδικός Τίτλος 1 JSO8.1 Ειδικός Στόχος του ΤΔΜ στα Πεδία Παρέμβασης: Α/Α Κωδικός Τίτλος 1 048 Ανανεώσιμη πηγή ενέργειας: ηλιακή να καλύπτουν τις παρακάτω γεωγραφικές περιοχές: Α/Α Επίπεδο Γεωγραφική Περιοχή 1 Περιφερειακή ενότητα Μεσσηνίας 2 Περιφερειακή ενότητα Αρκαδίας 3 Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου 4 Περιφέρεια Κρήτης 5 Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου 6 Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και να συνεισφέρουν στην επίτευξη των παρακάτω δεικτών εκροών και αποτελέσματος: Μονάδα ΚΩΔ. Ονομασία Δείκτη Στόχος Μέτρησης Πρόσθετη παραγωγική ικανότητα για ενέργεια από RCO22 Εκατομύρια Watt 91,00 ανανεώσιμες πηγές (εκ της οποίας: ηλεκτρική, θερμική) Συνολική παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (εκ της Εκατομύρια RCR31 1.148.130,00 οποίας: ηλεκτρική, θερμική) βατώρες κατ'έτος Οι δικαιούχοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν μόνο τους δείκτες που αναφέρονται στην Πρόσκληση. Αναλυτικότερα στοιχεία σχετικά με το Πρόγραμμα, τις Προτεραιότητες, τους Ειδικούς Στόχους, τις Κατηγορίες Περιφέρειας, το Ταμείο, τα Πεδία Παρέμβασης τους δείκτες καθώς και της κατανομής της δημόσιας δαπάνης ανά προτεραιότητα και κατηγορία περιφέρειας παρατίθενται στο Παράρτημα Ι.  Η συγχρηματοδοτούμενη δημόσια δαπάνη που διατίθεται για την ένταξη πράξεων με την παρούσα πρόσκληση ανέρχεται σε 41.795.000,00.€.  Η ΔΑ δύναται να τροποποιήσει το συνολικό ύψος της συγχρηματοδοτούμενης δημόσιας δαπάνης της παρούσας πρόσκλησης ή και να προβεί σε αιτιολογημένη ανάκληση ισχύος της πρόσκλησης, ενημερώνοντας σε κάθε περίπτωση τους δικαιούχους μέσω της οικείας ιστοσελίδας www.eydam.gr.  Η ΔΑ, εκτιμώντας κατά περίπτωση τα δεδομένα υλοποίησης του Προγράμματος, και τη φύση των δράσεων, δύναται να εντάξει πράξεις έως το 110% του ύψους της συνολικής συγχρηματοδοτούμενης δημόσιας δαπάνης που τίθεται στην παρούσα Πρόσκληση. 2. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ Η Δράση εντάσσεται στην Προτεραιότητα 2 του ΠΔΑΜ 2021-2027 και αφορά στη στήριξη των ενεργειακών κοινοτήτων για υλοποίηση έργων αυτοπαραγωγής και στην προώθηση της διείσδυσης των καθαρών μορφών ενέργειας με αξιοποίηση των ΑΠΕ. Τα έργα αυτοπαραγωγής δύναται να αφορούν όλα τα δυνατά μοντέλα συμψηφισμού σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση Αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/93976/2772 (ΦΕΚ Β 5074/05.09.2024), ήτοι: α) αυτοκατανάλωση με εφαρμογή ενεργειακού συμψηφισμού (ενεργειακός συμψηφισμός), β) αυτοκατανάλωση με δυνατότητα έγχυσης ή μη της πλεονάζουσας ενέργειας (ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός), γ) αυτοκατανάλωση με εφαρμογή εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού (εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός) δ) αυτοκατανάλωση με εφαρμογή εικονικού ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού (εικονικός ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός). Η Προτεραιότητα 2 «Ενεργειακή μετάβαση – κλιματική ουδετερότητα» επιδιώκει τη μετάβαση σε μία κλιματικά ουδέτερη οικονομία, μέσω επενδύσεων ενεργειακής αποδοτικότητας, παραγωγής και αποθήκευσης καθαρής ενέργειας, και χρήσης/αξιοποίησής της από τις τοπικές κοινωνίες. Εστιάζει στη βελτίωση της ενεργειακής A/A Πρόσκλησης: 1626 /Έκδοση: 6.0 Έντυπο: Ε.Ι.1_2 4  ΑΔΑ: 9452Η-Υ1Ν απόδοσης, σε συστήματα και υποδομές οικονομικά προσιτής καθαρής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων και τεχνολογιών αποθήκευσής της. Λόγω των ραγδαία αυξανόμενων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, ένας αυξανόμενος αριθμός πολιτών, επιχειρήσεων και ΟΤΑ στρέφεται στη συλλογική ιδιο-κατανάλωση ως λύση. Η ενεργειακή αυτονομία αναδεικνύεται κατά αυτό τον τρόπο σε λύση, προάγοντας την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, την κοινωνική συμπερίληψη και την οικονομική ανθεκτικότητα. Οποιαδήποτε δέσμη μέτρων για την καταπολέμηση της ενεργειακής κρίσης θα πρέπει να αναγνωρίζει και να στηρίζει την ουσιαστική συμβολή των Ενεργειακών Κοινοτήτων. Επίσης, η μονοκαλλιέργεια του λιγνίτη στις περιοχές Μετάβασης, καθιστά την οικονομία τους ιδιαίτερα εξαρτημένη και ευάλωτη. Η επίπτωση της απολιγνιτοποίησης δεν περιορίζεται μόνο στην απασχόληση και τα εισοδήματα, αλλά αφορά και την ηλεκτρική ενέργεια και τη θέρμανση καθώς αποτελούν για τις περιοχές αυτές όχι μόνο μέσο βιοπορισμού, αλλά και κοινωνικό αγαθό. Είναι επιτακτική λοιπόν ανάγκη η ενδυνάμωση και διαφοροποίηση του τοπικού παραγωγικού συστήματος μέσω της αξιοποίησης των εγγενών πλεονεκτημάτων τους και της ανάδειξης νέων, όπως είναι η αυτοπαραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ μέσα από το σχήμα των Ενεργειακών Κοινοτήτων. Μέσω του νέου νόμου, ν. 5037/2023, εισάγονται οι ορισμοί για τις Κοινότητες Ανανεώσιμης Ενέργειας και τις Ενεργειακές Κοινότητες Πολιτών, και ρυθμίζονται όλα τα θέματα για την ίδρυση και λειτουργίας τους. Επίσης εισάγονται μεταβατικές διατάξεις για τις Ενεργειακές Κοινότητες του ν. 4513/2018 και συγκεκριμένα προβλέπεται ότι οι Κοινότητες που έχουν συσταθεί σύμφωνα με τον ν. 4513/2018 (Α΄ 9) μπορούν να μετατραπούν σε Ενεργειακές Κοινότητες Πολιτών (Ε.Κ.Π.) ή σε Κοινότητες Ανανεώσιμης Ενέργειας (Κ.Α.Ε), εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις και αποφασιστεί από τη Γενική τους Συνέλευση με την απαραίτητη τροποποίηση καταστατικού. Η δράση αφορά δαπάνες για την εγκατάσταση σταθμών Α.Π.Ε για αυτοπαραγωγή με οποιοδήποτε μοντέλο συμψηφισμού από Ενεργειακή Κοινότητα Πολιτών ή Κοινότητα Ανανεώσιμης Ενέργειας ή Ενεργειακή Κοινότητα του ν. 4513/2018 για κάλυψη ενεργειακών αναγκών των ακόλουθων χρήσεων: • κοινωφελών επιχειρήσεων και δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης αποχέτευσης (Δ.Ε.Υ.Α.) του άρθρου 107 του ν. 3852/2010 (A΄ 87), • δημοτικών παιδικών, βρεφικών και βρεφονηπιακών σταθμών, • σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, • κέντρων υγείας και νοσοκομείων, • δημοτικών και δημοσίων αθλητικών κέντρων, • εγκαταστάσεων και δικτύων οδοφωτισμού, • εγκαταστάσεων ύδρευσης και αποχέτευσης • κάθε άλλου κτιρίου, υποδομής ή εγκατάστασης που, είτε ανήκει, είτε εξυπηρετεί ανάγκες του Ο.Τ.Α, υπό την προϋπόθεση ότι δεν ασκούνται σε αυτά οικονομικές δραστηριότητες, καθώς και • καταναλωτών που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας/ νοικοκυριών που πλήττονται από την ενεργειακή ένδεια σύμφωνα με την υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/89335/5599/27.9.2021 απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Β’ 4447) Επιλέξιμες είναι οι δαπάνες που αφορούν το επενδυτικό κόστος προμήθειας, εγκατάστασης, θέσης σε λειτουργία των σταθμών ΑΠΕ καθώς και οι δαπάνες για συμβουλευτικές και μελετητικές υπηρεσίες . Συγκεκριμένα: α) Προμήθεια και εγκατάσταση Φ/Β πλαισίων, αντιστροφέα, καθώς και παρελκόμενων υλικών (πίνακες, καλώδια κλπ.). β) Προμήθεια και εγκατάσταση συστήματος βάσεων στήριξης. γ) Προμήθεια και εγκατάσταση μετρητή Φ/Β. δ) Προμήθεια και εγκατάσταση συστήματος αποθήκευσης καθώς και παρελκόμενων υλικών (πίνακες, καλώδια κλπ.). ε) Προμήθεια και εγκατάσταση του απαραίτητου εξοπλισμού και παρελκόμενων υλικών για λοιπές τεχνολογίες ΑΠΕ,. στ) Αμοιβή για μελέτη – διαστασιολόγηση του συστήματος, αμοιβή για υπηρεσίες έγκρισης εργασιών μικρής κλίμακας, έκδοσης ΠΠΔ ή περιβαλλοντικών μελετών, αμοιβή για υπηρεσίες Συμβούλου για προετοιμασία και υποβολή φακέλου πρότασης, ζ) Δαπάνη για τους όρους σύνδεσης, όσον αφορά στο κόστος των έργων και εργασιών αρμοδιότητας του διαχειριστή του δικτύου για την ενεργοποίηση των σταθμών, συμπεριλαμβανομένων και των γενικών δαπανών, με το οποίο επιβαρύνεται ο αυτοπαραγωγός. Ως μέγιστο ποσό επιλέξιμης δαπάνης για την κατηγορία στ) για συμβουλευτικές και μελετητικές υπηρεσίες ορίζεται το ποσό των 70.000€. Για τα επενδυτικά έργα που ενέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, οι δαπάνες αυτές θα εξεταστούν σύμφωνα με τα οριζόμενα στον κανονισμό De minimis, με χρόνο έναρξης επιλεξιμότητας των δαπανών την ημερομηνία έκδοσης της Πρόσκλησης. Στην περίπτωση που η υποβληθείσα πρόταση αφορά σε εγκατάσταση σταθμών βιομάζας/ βιορευστών, προκειμένου οι δαπάνες να είναι επιλέξιμες θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι η πρώτη ύλη συμμορφώνεται πλήρως με τις απαιτήσεις της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 (RED II), την “cascading principle” στην πρόταση αναθεώρησής της, τον Κανονισμό LULUCF, το ΕΣΕΚ, τη στρατηγική για την κυκλική οικονομία και τους στόχους κλιματικής ουδετερότητας για το 2050. Το μέγιστο ποσοστό επιχορήγησης ανέρχεται σε ποσοστό 80% των επιλέξιμων δαπανών. Ως ελάχιστη αποδεκτή δυναμικότητα των σταθμών ΑΠΕ για αυτοπαραγωγή ορίζονται τα 0,3MW ανά υποβληθείσα πρόταση. A/A Πρόσκλησης: 1626 /Έκδοση: 6.0 Έντυπο: Ε.Ι.1_2 5  ΑΔΑ: 9452Η-Υ1Ν Ο προϋπολογισμός της Δράσης κατανέμεται ως εξής : Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας: 16.380.000 € Περιφέρεια Πελοποννήσου: Δήμοι Μεγαλόπολης, Οιχαλίας, Γορτυνίας, Τρίπολης: 10.465.000 € Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου: 6.240.000 € Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου: 2.340.000 € Περιφέρεια Κρήτης: 6.370.000 € Στα κτίρια, του δυνητικού Δικαιούχου, που γίνεται ο συμψηφισμός και τα οποία αποτελούν αντικείμενο εκμετάλλευσης, και ως εκ τούτου ενέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης θα εξεταστούν σύμφωνα με τα οριζόμενα στο κατά περίπτωση θεσμικό πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων (Γενικός Απαλλακτικός Κανονισμός ή Κανονισμός de minimis). Επενδυτικά έργα που δεν ενέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης θα εξεταστούν σύμφωνα με τα οριζόμενα στην Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την έννοια της κρατικής ενίσχυσης όπως αναφέρεται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2016/C 262/01). Στις περιπτώσεις αυτές, προκειμένου το σύνολο της δημόσιας χρηματοδότησης της προτεινόμενης δράσης να μην εμπίπτει στους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, πρέπει να διασφαλιστεί ότι η χρηματοδότηση που παρέχεται για την προώθηση παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διεπιδότηση ή για έμμεση επιδότηση άλλων οικονομικών δραστηριοτήτων του κυρίου του έργου. Η διεπιδότηση μπορεί να αποκλειστεί εφόσον διασφαλισθεί ότι ο ιδιοκτήτης της υποδομής δεν ασκεί οποιαδήποτε άλλη οικονομική δραστηριότητα ή –αν ο ιδιοκτήτης της υποδομής ασκεί οποιαδήποτε άλλη οικονομική δραστηριότητα- με την τήρηση ξεχωριστών λογαριασμών, τον κατάλληλο επιμερισμό των δαπανών και των εσόδων και με τη διασφάλιση ότι η δημόσια χρηματοδότηση δεν στηρίζει άλλες δραστηριότητες. Για τα επενδυτικά έργα που δεν ενέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης και εξετάζονται στο πλαίσιο της Ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την έννοια της κρατικής ενίσχυσης όπως αναφέρεται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2016/C 262/01) προκειμένου να επιβεβαιωθεί η συμβατότητα των έργων αυτών με το δίκαιο του ανταγωνισμού, πρέπει οι δυνητικοί δικαιούχοι να διασφαλίζουν ότι τα κτίρια με τα οποία γίνεται ο συμψηφισμός δεν έχουν οικονομικό χαρακτήρα, ήτοι, δεν αφορούν σε κτίρια τα οποία εκμισθώνονται ή χρησιμοποιούνται για την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας. 3. ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑ 3.1 Ως ημερομηνία λήξης της προθεσμίας επιλεξιμότητας των δαπανών των προτεινόμενων πράξεων ορίζεται η 31/12/2029. Η λήξη των προτεινόμενων πράξεων (ολοκλήρωση φυσικού και οικονομικού αντικειμένου) θα πρέπει να συντελεστεί έως την ως άνω ημερομηνία. 3.2 Ως ελάχιστος προϋπολογισμός των υποβαλλόμενων πράξεων :δεν αφορά. 3.3 Ως μέγιστος προϋπολογισμός των υποβαλλόμενων πράξεων :δεν αφορά. 3.4 Οι κανόνες επιλεξιμότητας των δαπανών των συγχρηματοδοτούμενων πράξεων προσδιορίζονται στην Υπουργική Απόφαση «Εθνικοί Κανόνες Επιλεξιμότητας των δαπανών των πράξεων των Προγραμμάτων 2021-2027» (ν. 4914/2022 (Α’ 61) άρθρο 63, παρ.20). 3.5 Ειδικότεροι κανόνες επιλεξιμότητας: 1. Έργα που δεν ενέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης θα εξεταστούν σύμφωνα με τα οριζόμενα στην Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την έννοια της κρατικής ενίσχυσης όπως αναφέρεται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2016/C 262/01). Στις περιπτώσεις αυτές, προκειμένου το σύνολο της δημόσιας χρηματοδότησης της προτεινόμενης δράσης να μην εμπίπτει στους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, πρέπει να διασφαλιστεί ότι η χρηματοδότηση δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διεπιδότηση ή για έμμεση επιδότηση άλλων οικονομικών δραστηριοτήτων. Η διεπιδότηση μπορεί να αποκλειστεί με την τήρηση ξεχωριστών λογαριασμών, τον κατάλληλο επιμερισμό των δαπανών και των εσόδων και με τη διασφάλιση ότι η δημόσια χρηματοδότηση δεν στηρίζει άλλες…